Mistycyzm bywa często rozumiany jako zjednoczenie z Bogiem lub Absolutem, jednak jego rzeczywisty zakres znaczeniowy jest znacznie szerszy.
Może obejmować każdy stan ekstazy lub zmienionej świadomości, któremu przypisuje się wartość duchową lub religijną.
Mistycyzm opisuje także wewnętrzną drogę przemiany człowieka i poszukiwanie ukrytych, transcendentalnych prawd – proces rozwijający się poprzez różnorodne praktyki duchowe i osobiste doświadczenia.
Termin pochodzi ze starożytnej greki, od czasownika μύω (mýō), oznaczającego „zamknąć” lub „ukryć”.
We wczesnym i średniowiecznym chrześcijaństwie mistyka obejmowała biblijne, liturgiczne, duchowe i kontemplacyjne aspekty wiary.
Z biegiem czasu, zwłaszcza w epoce nowożytnej, znaczenie terminu uległo rozszerzeniu:
obecnie mistycyzm oznacza całokształt nauk, przekonań i doświadczeń, których celem jest badanie niezwykłych stanów świadomości, osiągnięcie wewnętrznego oświecenia oraz pogłębienie zrozumienia ludzkiej egzystencji.